Przejdź do treści
sobolewski.proAI dziś, o 20:00Zapisz się

Raz dziennie, wypiszesz się jednym kliknięciem. Polityka prywatności

Równania Naviera-Stokesa: ogłoszono dowód osobliwości z Claude

Równania Naviera-Stokesa mogą załamać się w skończonym czasie: Alpöge i Buckmaster opublikowali dowód z Lean, pisany z Claude. Sprawdzam, co wiemy.

4 min czytania

Ten artykuł w innych językach:English

W tym artykule
  1. Co autorzy udowodnili o równaniach Naviera-Stokesa?
  2. Jak wygląda dowód?
  3. Jaki udział miał Claude?
  4. Na co zwrócić uwagę?
  5. FAQ

Levent Alpöge i Tristan Buckmaster opublikowali 20 listopada 2026 79-stronicową pracę, w której dowodzą, że trójwymiarowe równania Naviera-Stokesa mają rozwiązania załamujące się w skończonym czasie. Pytanie o to należy do siedmiu problemów milenijnych, a autorzy piszą, że przez całą pracę korzystali z modeli Claude. Niezależnego potwierdzenia jeszcze nie ma.

Co autorzy udowodnili o równaniach Naviera-Stokesa?

Równania opisują przepływ płynów takich jak woda i powietrze, tak przedstawia je Clay Mathematics Institute. Otwarte pozostawało pytanie, czy przepływ, który zaczyna się gładko, pozostanie gładki już zawsze, czy też po skończonym czasie może w nim powstać osobliwość (po angielsku „blow-up”), czyli miejsce, w którym opisujące go wielkości rosną bez ograniczeń.

Alpöge i Buckmaster odpowiadają, że osobliwość może powstać. W streszczeniu czytamy, że istnieją gładkie dane początkowe, zarówno w całej przestrzeni, jak i na torusie, dla których rozwiązanie bez żadnej siły zewnętrznej przestaje istnieć jako gładkie w skończonym czasie. Według autorów obala to stwierdzenia (A) i (B) z oficjalnego sformułowania problemu milenijnego i tym samym dowodzi stwierdzeń (C) i (D).

Zastrzeżenie o braku siły ma znaczenie. Wcześniejsze teksty autorów, na które się powołują, dotyczyły równań z dodaną siłą, a problem milenijny pyta o przypadek bez niej.

Jak wygląda dowód?

Składa się z dwóch części. Pierwsza pokazuje, że jeśli istnieje pewne szczególne rozwiązanie, które powtarza się w coraz mniejszej skali (tzw. „discretely self-similar”), to z gładkich danych początkowych da się dojść do osobliwości. Druga pokazuje, że takie rozwiązanie istnieje w pobliżu przybliżonego, znalezionego numerycznie, o ile to przybliżone spełnia listę konkretnych nierówności. Autorzy nazywają taki zestaw „certyfikatem”.

Przybliżone rozwiązanie znaleziono metodą Newtona. Nie jest osiowo symetryczne: pozostaje niezmienione po obrocie o 1/19 pełnego kąta (to raczej ciekawostka, ale dobrze pokazuje, że takiego kształtu nikt nie zgadłby na kartce ;)).

Terence Tao opisał wynik na swoim blogu tego samego dnia. Według niego strategia, czyli numeryczne zbudowanie przybliżonego rozwiązania i dojście od niego do dokładnego, to jedna ze spodziewanych dróg do tego wyniku.

Jaki udział miał Claude?

W pracy jest osobny punkt „AI statement”. Autorzy piszą w nim, że używali modeli Anthropic przez cały czas i żadnych innych (cytując „We used Anthropic models (Claude) throughout this work, and no others”). Której wersji, tego nie podają.

Z opisu wynika, że agenci nie zaczynali od zera. Dostali od autorów przygotowany zestaw tropów (cytując „a curated dossier of potential leads”), a potem wskazówki. Praca opiera się też na wcześniejszych, częściowo nieopublikowanych tekstach obu matematyków o dowodach wspomaganych komputerowo.

Kolejność była odwrotna niż zwykle w matematyce. Najpierw powstał dowód w Lean, a dopiero z niego wygenerowano pierwszą wersję tekstu, którą autorzy przepisali z Claude pod własnym kierunkiem. Według README repozytorium biblioteka w Lean liczy ok. 2270 plików i 600 tysięcy linii. W podziękowaniach autorzy dziękują Anthropic za wsparcie współpracy, z której wyrosła praca.

To drugi taki komunikat tego samego dnia z nazwiskiem Alpöge. Kilka godzin wcześniej ogłosił on dowód hipotezy Riemanna znaleziony z Claude. Tao zestawia w jednym wpisie trzy wyniki, od najlepiej do najsłabiej „przetrawionego”: osobliwość dla równań Eulera (55 stron, Alpöge, Buckmaster i Matei Coiculescu, tam z użyciem Claude i Codex), osobliwość dla równań Naviera-Stokesa i na końcu uogólnioną hipotezę Riemanna.

Na co zwrócić uwagę?

Z pracy i z repozytorium da się wyczytać trzy rzeczy, których jeszcze brakuje:

  1. Na certyfikat. Nie został opublikowany, w pracy jest tylko jego hash i zapowiedź, że zostanie udostępniony wkrótce. Bez niego nie da się sprawdzić drugiej części dowodu.
  2. Na obliczenia. To, że certyfikat spełnia wymagane nierówności, sprawdza osobny program oparty na arytmetyce przedziałowej (128 bitów precyzji, biblioteka Arb). Ten program nie jest częścią formalizacji w Lean i też nie ma go w repozytorium.
  3. Na samą formalizację. Według README 20 listopada naniesiono na nią poprawkę, a poprawiony pakiet nie został ponownie zbudowany przed publikacją.

Tao pisze, że praca jest „technicznie” czytelna dla człowieka i że potrzeba jeszcze pracy, żeby powstał porządnie napisany dowód. Z jego wpisu nie wynika, żeby sam go sprawdził.

Jest więc więcej do sprawdzenia niż przy hipotezie Riemanna, gdzie tekstu do przeczytania nie ma wcale, ale to wciąż praca dla ludzi. Formalizację w Lean jako główny argument widzieliśmy też w październiku, kiedy model OpenAI miał obalić hipotezę czasu wykładniczego.

FAQ

Czy problem milenijny równań Naviera-Stokesa został rozwiązany?

Tego jeszcze nie wiemy. Autorzy twierdzą, że tak, ale 20 listopada 2026 nie było niezależnego potwierdzenia, a Clay Mathematics Institute wciąż wymienia jako rozwiązany tylko jeden z siedmiu problemów, hipotezę Poincarégo. Za każdy przewidziano 1 mln USD.

Czy Claude udowodnił to sam?

Nie wynika to z pracy. Autorzy opisują współpracę: agenci Claude dostali przygotowane tropy i wskazówki, a tekst był wielokrotnie przepisywany pod kierunkiem matematyków.

Gdzie można zobaczyć dowód?

Praca i kod w Lean są w repozytorium Tristana Buckmastera na GitHubie. Brakuje w nim certyfikatu i programu, który go sprawdza.

  • AI
  • Anthropic
  • Claude
  • nauka

AI dziś, o 20:00

Codziennie wieczorem najważniejsze wiadomości ze świata AI i nowe wpisy z bloga. Krótko, ze źródłami.

Raz dziennie, wypiszesz się jednym kliknięciem. Polityka prywatności